CÁC THUẬT NGỮ VỀ LGBT

Có nhiều người ngại nói về chủ đề đồng tính và LGBT vì cho rằng đây là đề tài “nhạy cảm” và không biết dùng từ ngữ thế nào cho phù hợp. Để giúp cho các cuộc trò chuyện và trao đổi của mọi người được thuận lợi hơn, chúng tôi cung cấp bảng các thuật ngữ thường dùng trong cẩm nang này và trong đời sống hàng ngày.

LGBT: Viết tắt tiếng Anh của người đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới. ( Lesbian, Gay, Bisexual & Transgender )

Xu hướng tính dục: Một yếu tố trong tính dục, thể hiện bằng sự hấp dẫn có tính bền vững về cảm xúc, tình dục hoặc tình cảm hướng tới người cùng giới, khác giới hay cả hai. Từ đó có các xu hướng như đồng tính, dị tính hoặc song tính.

Đồng tính: Người có cảm giác hấp dẫn về tình cảm, thể chất với người cùng giới.

Dị tính: Người có cảm giác hấp dẫn về tình cảm, thể chất với người khác giới.

Song tính: Người có cảm giác hấp dẫn về tình cảm, thể chất với cả hai giới.

Chuyển giới: Là trạng thái khi một người có giới tính sinh học không trùng với bản dạng giới hay thể hiện giới của họ (ví dụ: có cơ thể là nam và nghĩ mình là nữ, hoặc bề ngoài như nữ). Người chuyển giới liên quan tới việc người đó nhận dạng hoặc thể hiện mình là nam hay nữ, trong khi người đồng tính lại liên quan tới việc người đó yêu người cùng giới hay khác giới. Quá trình công khai của người chuyển giới sẽ được dành để nói đến trong một cẩm nang khác.

Tính dục: Một khái niệm bao gồm giới tính sinh học (có cơ thể là nam hay nữ), bản dạng giới (cảm nhận mình là nam hay nữ), xu hướng tính dục (yêu người cùng giới hay khác giới) và thể hiện giới (thể hiện là nam tính hay nữ tính). Tính dục khác với tình dục.

Công khai: Quá trình nhận diện và thừa nhận xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới của chính mình và thể hiện, chia sẻ cho người khác biết. Trong tiếng Anh từ tương đương là come out (động từ) hoặc coming out (danh từ), là từ được dùng khá phổ biến ngay cả ở các quốc gia và cộng đồng không nói tiếng Anh. Trong tiếng Việt có những cách dịch khác của từ “come out/coming out”như lộ diện, bộc lộ.

Bạn đồng minh: Những người không phải là LGBT, công khai ủng hộ cho quyền bình đẳng của LGBT và tôn vinh sự đa dạng tính dục, có khuynh hướng hành động thách thức những lời lẽ và hành vi kỳ thị LGBT. Từ tiếng Anh tương đương là ally.

PFLAG: Viết tắt tiếng Anh của Hội Phụ huynh, Gia đình và Bạn bè của Người đồng tính. (Parents, Families and Friends of Lesbians and Gays) 

Trong tủ kín: Việc che giấu người khác về xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới của mình. Từ tiếng Anh tương đương là closet, theo nghĩa đen là “tủ kín”, ám chỉ việc sống che giấu bản thân.

Sự tự kỳ thị: Tình trạng khi một người LGBT thuận theo những định kiến xã hội và tự ghét sợ chính xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới của mình. Từ tiếng Anh tương đương là internalized homophobia.

Định chuẩn hóa dị tính: Quan niệm cho rằng chỉ có xu hướng tính dục dị tính và những vai trò giới có liên quan mới là đúng chuẩn, còn những xu hướng và bản dạng khác với dị tính bị xem là không bình thường. Định chuẩn hóa dị tính được cho là góp phần gây ra tình trạng kỳ thị người LGBT. Từ tiếng Anh tương đương là heteronormativity.

Phân vân: Việc thấy không chắc chắn mình có xu hướng tính dục hay bản dạng giới nào. 

Phân vân là một giai đoạn bình thường trong quá trình một người tìm hiểu về tính dục của mình. Từ tiếng Anh tương đương là questioning.

Tiết lộ: Việc cho người khác biết một người là LGBT mà không có sự cho phép của người LGBT đó. Từ tiếng Anh tương đương là outing.

                                                                                                                 Theo Trần Khắc Tùng (ICS)

HÃY HIỂU ĐÚNG VỀ ĐỒNG TÍNH !

Mỗi khi nhắc đến người đồng tính, chúng ta thường nghĩ ngay đến những người bị bệnh về tâm lý, những người không bình thường hay những thành phần xấu trong xã hội. Họ bị tách biệt ra khỏi xã hội mà họ đang sống.

Mỗi khi nhắc đến người đồng tính, chúng ta thường nghĩ ngay đến những người bị bệnh về tâm lý, những người không bình thường hay những thành phần xấu trong xã hội. Họ bị tách biệt ra khỏi xã hội mà họ đang sống.

Ngày nay, nhiều quốc gia trên thế giới đã có cái nhìn cởi mở hơn về người đồng tính. Hà Lan là quốc gia đầu tiên cho phép hôn nhân đồng tính vào năm 2001. Sau đó, các quốc gia khác như Bỉ, Tây Ban Nha, Canada, Nam Phi, Na Uy, Thụy Điển, Bồ Đào Nha, Iceland, Argentina,vv... và các tiểu bang ở Hoa Kỳ Massachusetts, Iowa, Connecticut, Vermont, New Hampshire, New York cùng với thủ đô Mexico cũng cho phép hôn nhân đồng tính. Ở 16 quốc gia khác, những người đồng tính có thể kết hợp dưới luật dân sự.

Mặc dù, đồng tính là yếu tố bẩm sinh trong xu hướng tính dục, đó không phải là một căn bệnh và cũng không thể truyền nhiễm, lây lan trong xã hội song cộng đồng thường xa lánh và kỳ thị họ. Đồng tính cũng giống như giới tính, bản thân họ vốn không thể lựa chọn khi được sinh ra.

Bắt đầu từ năm 2004, khi internet bùng nổ mạnh mẽ cũng là giai đoạn các diễn đàn báo mạng bùng nổ, những cộng đồng online được ra đời và phát triển. Cũng từ đây, cộng đồng đồng tính người Việt tại Việt Nam và khắp thế giới có cơ hội tìm đến với nhau, chia sẻ cùng nhau những vui buồn trong cuộc sống. Trong số rất nhiều các diễn đàn, câu lạc bộ online có thể nhắc đến các diễn đàn dành cho những người, những nhóm đồng tính nữ và đồng tính nam như: bangaivn.net, asianlabrys.com, thegioikhac.com, lesking.com.vn, tinhyeutraiviet.com, vuontinhnhan.net, taoxanh.net, thegioithu3.com, adamzone.vn,vv... 

Đây là những diễn đàn có số lượng thành viên đông đảo và luôn có những hoạt động tích cực để thành viên tham gia. Theo số thành viên được thống kê tại các diễn đàn thì có khoảng 82.000 thành viên thuộc các diễn đàn đồng tính nữ và hơn 300.000 thành viên thuộc các diễn đàn đồng tính nam. Mặc dù, những con số này chưa chính xác số người đồng tính tại Việt Nam nhưng cũng cho ta thấy đây là một con số không nhỏ trong cộng đồng 90 triệu dân.

Nhiều người đồng tính che dấu cảm xúc và hành vi của họ vì sợ không được công nhận hoặc bị bạo hành. Tuy vậy, có những người đồng tính công khai thiên hướng tình dục của họ. Những nỗ lực nhằm giải phóng đồng tính luyến ái được cho là bắt đầu từ thập niên 1850 và giữa 1860, sự xuất hiện, sự công nhận và quyền cho người đồng tính và song tính luyến ái ngày càng tăng lên. Tuy nhiên, chứng ghê sợ người đồng tính vẫn còn, đặc biệt là nó làm cho nhiều người trẻ phải chịu đựng điều này và gặp nhiều khó khăn trong xã hội đôi khi dẫn đến tự tử.

Có không ít những người thành đạt trên rất nhiều lĩnh vực như văn hóa, xã hội, kinh tế, khoa học, giáo dục, vv... là những người đồng tính. Tuy vậy, bản thân họ không cho rằng đồng tính là sự khác biệt giữa họ với những người xung quanh nên họ cũng không lộ diện. Có lẽ vì vậy mà những đóng góp của người đồng tính cho xã hội ít được xã hội ghi nhận.

Đối với người đồng tính, việc thừa nhận khai giới tính luôn là sự đối mặt ghê gớm nhất. Trường hợp của một đồng tính nữ: Từ khi là một cô học trò nhỏ Yến đã nhận thấy tình cảm khác lạ với cô giáo, lớn lên cô có những tình cảm quá mức bình thường với các bạn cùng giới. Nhưng phải đến khi vào ĐH, sự khác biệt về giới tính mới bắt đầu bộc lộ. “Tôi thích một cô bạn cùng lớp và tự nhiên thấy khó chịu khi bạn ấy đi cùng với người yêu” - Yến tâm sự.

Bởi họ thường xuyên bị đào thải và xa lánh trong tập thể nên dễ dàng mắc phải chứng bệnh tâm lý, strees và dần dà chính họ cũng nghĩ mình là con bệnh, họ khác người, họ không được chấp nhận, bị hiểu sai hiểu chưa đúng... tất cả những nguyên nhân thường gặp này khiến họ phải thường xuyên chịu áp lực lớn từ chính cộng đồng mình đang sinh sống, điều đó đã vô tình đẩy họ vào con đường cùng.

Điều đau buồn nhất là họ không được sống với chính những gì tạo hóa đã mang cho họ. Họ luôn phải né tránh khi dư luận xì xào, liệu có phải ai cũng vượt qua được những “lời ong, tiếng ve”, khi ngay cả người thân và gia đình cũng không đứng về phía họ, hiểu cho họ nên nhiều người thuộc giới tính thứ 3 luôn nghĩ đến cái chết để giải thoát cho mình.

Tại Việt Nam chúng ta hiện nay không có luật cấm quan hệ tình dục đồng tính nhưng luật hôn nhân gia đình Việt Nam cấm hôn nhân giữa hai người cùng giới tính. Ở châu Á, thái độ kỳ thị của xã hội Việt Nam không phải là ngoại lệ. Thậm chí tới năm 1996, bộ trưởng Bộ Giáo dục Thái Lan còn đề nghị lập một trung tâm giáo dục dành riêng cho người đồng tính luyến ái, những người mà ông ta cho rằng “bị bệnh cả về tâm lý lẫn thể xác”. Ðiểm khác nhau là, tại Việt Nam, với cấu trúc chính trị hiện nay và với sự non nớt của xã hội công dân (civil society), những người đồng tính luyến ái không tự tổ chức được mình. Trong khi đó, cộng đồng đồng tính luyến ái tại những nước khác như Malaysia hay Phillipines đã từ lâu có những tổ chức bảo vệ quyền lợi của họ, không chỉ hài lòng với sự không cấm đoán của xã hội mà đòi hỏi được chấp nhận như những công dân bình đẳng. 

Có rất nhiều lý do người ta đưa ra vì sao những người đồng tính bị kỳ thị như:

- Do kiến thức của chúng ta về giới tính thứ 3 còn nhiều hạn chế nên không phân biệt được, gay, lesbian hay là transgender. Cũng do hiểu biết chưa nhiều nên chưa phân biệt được đó là bệnh hay không hoặc có nguy hiểm hay không cho cộng đồng. Chúng ta chưa có cái nhìn thoáng và đúng đắn hơn về người đồng tính như ở nước ngoài, họ hiểu và có cái nhìn đúng đắn hơn nên mọi người nhìn những người đồng tính với một con mắt khác.

- Vì phải đối mặt với dư luận vì cái lỗi không phải do họ gây ra này mà họ đã phải thường xuyên chịu áp lực từ cộng đồng, điều đó làm họ dễ bị sa ngã vào những tệ nạn xã hội họ chống đối và đạp lên dư luận, mặc dù đó chỉ là một số thành phần cực đoan trong bộ phận người đồng giới, họ đã khiến họ phải chịu dư luận xấu nhiều hơn.

- Những người đồng tính đàng hoàng, có học hành, biết suy nghĩ thì lại không dám lộ diện vì họ là những con người mẫu mực và tôn trọng dư luận, xã hội, cho nên người ta không biết gì về những người đồng tính này... 

 Song mỗi cá nhân của một người đồng tính nên cố gắng, tạo niềm tin trong gia đình và xã hội để trở thành một công dân gương mẫu lao động tốt thì xã hội sẽ ngày càng có cái nhìn đúng đắn hơn về họ.

Tuy rằng đồng tính ở nước ta chưa được hiểu đúng và cũng chưa có nhiều người dám thẳng thắn thừa nhận, nhưng bên cạnh đó cũng đã có nhiều cái nhìn cảm thông hơn cho giới tính thứ 3, đã có một vài đám cưới được tổ chức của các cặp đôi đồng tính.

Có một nghiên cứu của các nhà khoa học về giới thứ 3 cho rằng "Giới tính thứ 3 được sinh ra cũng giống như các gen của bố mẹ sinh ra con có mũi dọc dừa hay gen má phính vậy nên việc nói có thể chọn lựa giới tính của mình thì có khác gì bảo trái đất hình vuông".

Một bạn đồng tính nữ chia sẻ: Mình không tự hào là một người đồng tính, mình cũng không tự hào là một người dị tính, mình chỉ tự hào mình là con người đàng hoàng và có ích cho xã hôi. Nhưng trách nhiệm của mình với những thế hệ sau là phải giáo dục, chỉ bảo cho mọi người biết rằng đồng tính không bao giờ là điều mà mình lựa chọn mà là mình được sinh ra như vậy.

Trong một xã hội công bằng, mọi người đều có quyền sống như nhau nhưng tại sao chúng ta lại coi đồng loại của mình là "những kẻ dị thường" tại sao phải đào thải họ khỏi cộng đồng, như vậy là không công bằng với họ. Ngay cả những bệnh nhân HIV cũng cần phải được đối xử bình đẳng thì tại sao chúng ta lại bất công với những người đồng tính, họ đâu phải là những con bệnh đáng sợ? 

Hi vọng qua bài viết này tất cả những ai chưa hiểu hết về giới tính thứ 3, chưa từng cảm thông và dành cho họ những tình cảm bình thường như những người bình thường khác thì hãy mở rộng trái tim và giang rộng vòng tay chung sống hòa đồng với họ, hãy hiểu cho số phận thiên bẩm của những người đồng tính, họ không thể tự chọn giới tính cho mình. Đồng tính không phải là điều gì xấu xa và tình yêu đồng tính không có gì đáng bị lên án.

Theo http://yume.vn

CÔNG KHAI VỚI GIA ĐÌNH

“Tôi đã thử cách là viết thư gửi mẹ. Chứ tôi không thể đối diện với bà mà nói rằng con bà là người đồng tính.” ( John, một người đồng tính nam ở Singapore )

Gia đình là một phần quan trọng trong cuộc sống mỗi người. Nhiều người đồng tính thấy rằng việc che giấu xu hướng tính dục của họ với cha mẹ có thể làm sứt mẻ mối quan hệ cởi mở và chân thật giữa cha mẹ và con cái. Do đó mà nhiều người đồng tính cảm thấy cần thiết phải công khai với cha mẹ của mình.

Một số người chỉ quan sát từ xa và kết luận ngay về thái độ của gia đình (Ví dụ: Chắc ba đã biết rồi, chắc mẹ sẽ chấp nhận). Thực tế là chỉ có đối thoại trực tiếp mới giúp bạn biết rõ ba mẹ và người nhà đang có quan điểm thế nào về việc mình là LGBT. 

! Một phụ huynh có cái nhìn cởi mở về người LGBT trong xã hội nói chung vẫn chưa chắc sẽ dễ dàng chấp nhận ngay việc người thân trong nhà là LGBT.

* Trước khi công khai: Hiểu cha mẹ của bạn

1. Cha mẹ có thể chỉ biết về tình yêu khác giới

Thường thì cha mẹ bạn là những người dị tính. Họ có thể ít nghe nói đến hay chẳng hề biết gì về những mối quan hệ và tình yêu giữa những người cùng giới, nên không có gì lạ nếu cha mẹ thấy chuyện đồng tính là điều không thể hiểu được.

2. Cha mẹ làm vai trò dạy dỗ, định hướng và có thể thấy “mất mặt”

Xã hội chúng ta thường quan niệm rằng người cha người mẹ sẽ là những người có vai trò quan trọng trong việc dạy bảo và hướng dẫn con cái. Thế nên khi đồng tính vẫn còn bị hiểu lầm là một chuyện không tốt, cha mẹ biết chuyện sẽ cảm thấy mình có áp lực phải “sửa sai cho đứa con đồng tính”. Nhiều bậc phụ huynh đưa con họ đi gặp thầy cúng, đi cầu nguyện hay tìm các giải pháp “chữa trị” để cố “thay đổi” con mình. Một số người có thể bảo với bạn là hãy sống độc thân thôi, hay là cứ thử quen với người khác giới đi. Có gia đình còn dùng đến kỷ luật, bằng lời nói, tạo áp lực hay bằng cách đánh đập bạn. Chừng nào nhận ra những biện pháp kể trên là vô hiệu thì phụ huynh mới bỏ cuộc.

Vấn đề còn có thể liên quan đến “thể diện”. Cha mẹ thấy xấu hổ vì họ có con đồng tính hay vì nghĩ rằng mình nuôi dạy con chưa tốt nên nó mới là người đồng tính.

3. Những nỗi lo của cha mẹ

Trấn an cho cha mẹ là một việc quan trọng bạn cần phải làm khi công khai. Nỗi lo của các phụ huynh liên quan đến nhiều thứ về con họ.

- Sức khỏe của con: Vì đồng tính thường bị gán với bệnh AIDS, cha mẹ sợ rằng con họ có thể cũng mắc phải những căn bệnh lây truyền qua đường tình dục như vậy.

- Công việc của con: Cha mẹ lo con mình có thể bị kỳ thị ở chỗ làm, từ đó sẽ bị mất việc, không có thu nhập và mất đi triển vọng thăng tiến trong nghề nghiệp.

- Sự an toàn của con: Phụ huynh có thể rất lo rằng bạn sẽ gặp phải nhiều định kiến và kỳ thị hơn từ xã hội xung quanh khi bạn là người đồng tính.

- Các mối quan hệ của con: Cha mẹ lo không biết con họ có thể được hạnh phúc không, rồi nó tìm được ai yêu thương và chăm sóc cho nó không. Vì cha mẹ vốn không biết gì nhiều về chuyện đồng tính, họ cũng không biết làm cách nào để hỗ trợ, chia sẻ với con về những mối quan hệ của nó. Điều này càng khiến các bậc cha mẹ cảm thấy bất lực nhiều hơn.

4. Cha mẹ vốn nghĩ bạn là dị tính mà thôi

Hầu hết các bậc phụ huynh mong đợi và tưởng rằng con mình chỉ yêu người khác giới. Cho nên việc bạn công khai mình yêu người cùng giới sẽ làm đảo lộn mọi suy nghĩ và tưởng tượng của cha mẹ về bạn. Đứa con mà họ tưởng như rất thân thuộc với mình đột nhiên giống như một người khác. Vì thế điều quan trọng là bạn cần chứng minh cho cha mẹ thấy thực ra bạn vẫn là đứa con của cha mẹ như hồi nào đến giờ, có những sở thích cá nhân, những người bạn, giá trị và mong ước trong cuộc sống như trước kia.

5. Nếu tôn giáo của cha mẹ bạn nói rằng đồng tính là điều sai trái

Cha mẹ bạn có thể dựa trên niềm tin tôn giáo để phản đối chuyện bạn đồng tính. Trong trường hợp đó, bạn có thể đưa cha mẹ đến gặp những người nào (cha cố, sư thầy,…) có quan điểm ủng hộ; hoặc giới thiệu cho cha mẹ biết những thông tin, quan điểm khác trong tôn giáo về chủ đề đồng tính.

* Trước khi công khai: Tìm các nguồn hỗ trợ

- Nguồn thông tin: Để sẵn những tài liệu hay thông tin liên lạc của những đơn vị, chuyên gia có uy tín và hiểu biết khoa học về LGBT. Có thể dẫn những nguồn uy tín như Hội Tâm lý học Hoa Kì (American Psychological Association – APA, Mỹ) hay các địa chỉ tham khảo ở cuối sách này. Nếu cha mẹ hỏi những câu như, “Sao con biết con là đồng tính?” hay, “Đó chỉ là cảm xúc thoáng qua thôi, sau này sẽ hết.”, “Con hết thích là được mà, phải không?” Một khi đã có tìm hiểu kiến thức khoa học và chấp nhận chính mình, bạn cứ hãy trả lời cha mẹ một cách tự tin.

- Những người hỗ trợ: Quá trình công khai với gia đình có thể tạo ra những tác động đáng kể đến bạn về tâm lý, tinh thần. Các phụ huynh có thể sẽ nói những lời lẽ nặng nề (như cho bạn là “không bình thường”, “biến thái”, “bệnh hoạn”, “ghê tởm”) và hành động gây áp lực (như im lặng không nói gì nữa). Nếu bạn đang sống chung với cha mẹ và còn phụ thuộc tài chính, hãy chuẩn bị cho tình huống cha mẹ không chấp nhận bạn và cắt nguồn chi tiêu của bạn. Nếu bị đuổi khỏi nhà, bạn cần tìm chỗ để ngủ. Đây là những vấn đề khá nghiêm trọng và thực tế hoàn toàn có thể xảy ra. 

! Để tránh rơi vào những tình thế quá tiêu cực, lời khuyên phổ biến là bạn KHÔNG nên công khai với gia đình khi chưa tự chủ hoặc xoay sở được tài chính.

Bạn có thể tìm những người có thể đóng vai trò trung gian, đứng giữa bạn và cha mẹ như: Những người anh chị, bà con họ hàng, bạn hay nhóm bạn mà cha mẹ bạn tin tưởng. Trong lúc thấy khó khăn, bạn cũng có thể đến dự những buổi nói chuyện chuyên đề về LGBT để gặp gỡ và hỏi ý kiến mọi người, hoặc gặp chuyên gia tham vấn đáng tin cậy về LGBT. 

Hãy lưu ý sự khác biệt giữa những người đã chấp nhận và ủng hộ bạn. Một người “chấp nhận” có thể vẫn không nghĩ chuyện LGBT là bình thường, mà đơn giản là họ không thấy chuyện đó gây trở ngại gì cho mối quan hệ giữa hai người. Họ có thể vẫn là bạn bè của bạn, nhưng thường không đáng tin cậy để bạn nói sâu vào đề tài LGBT hay nhờ làm trung gian. Còn một người thực sự “ủng hộ” tức là người thừa nhận bạn và mối quan hệ tình cảm của bạn theo cùng một cách như với bao mối quan hệ của người khác.

! Nếu bạn thấy nguy cơ cha mẹ, anh chị, bà con sẽ có hành vi bạo lực thể xác với mình, ĐỪNG công khai. Bạn có thể tìm cách ra ở riêng trước. Trên hết hãy ưu tiên sự an toàn của chính mình.

* Trước khi công khai: Chuẩn bị ứng phó những biến động

Cha mẹ bạn có thể sẽ phản ứng tức thời theo những gì họ biết trước đến giờ. Họ có thể lo lắng ngay là sau này ăn nói làm sao với bà con họ hàng, bạn bè, đồng nghiệp. Họ có thể thấy mâu thuẫn và quanh quẩn giữa muốn chối bỏ, muốn chấp nhận, với muốn phản đối. Bạn có thể không lường được hết những cơn cảm xúc của cha mẹ do họ đang thấy quá tức giận, lo lắng, căng thẳng, tội lỗi. Cha mẹ khi đó có thể nói những lời nói, làm những việc làm gây tổn thương bạn. Một số phụ huynh sẽ nói những câu làm đứa con thấy có lỗi, “Con không biết hiếu thảo với cha mẹ là gì sao?” hay “Con có sống một mình đâu, phải biết nghĩ cho gia đình chứ.”

Không phải ngẫu nhiên mà chúng ta nói với nhau rằng công khai là quá trình của cả đời. Nhiều khi mãi về sau này cha mẹ vẫn cứ mong ngóng con mình sẽ sớm “quay lại” và yêu người khác giới. 

! Nhiều người đồng tính phải công khai với cha mẹ nhiều lần trước khi thực sự được chấp nhận. Bạn cần có sự kiên trì, kiên nhẫn lớn lao và sự hỗ trợ của những người khác nữa.

* Công khai lần đầu tiên với cha mẹ

1. Công khai với từng người một, mẹ hoặc ba. Lần lượt thăm dò thái độ của từng người và quyết định công khai với người mà bạn cho là dễ chấp nhận xu hướng tính dục của bạn nhất.

2. Dành đủ thời gian, lựa chọn khoảng thời gian thong thả và một không gian thích hợp, đủ riêng tư và thoải mái để các bên có thể bộc lộ cảm xúc.

3. Trấn an người thân: rằng chuyện bạn là LGBT không phải là lỗi của ai, càng không phải là lỗi của bố mẹ khi nuôi nấng bạn.

Làm cha mẹ thì liên quan đến việc dạy dỗ con cái, đồng thời lại có cách hiểu sai trong xã hội là người trẻ có thể “bị dụ dỗ” thành đồng tính. Vì vậy cha mẹ bạn có thể cảm thấy họ đã dạy dỗ con cái không thành, không giúp được con tránh xa cám dỗ nên bạn mới đồng tính. Họ có thể thấy mình có trách nhiệm và nói những điều như, “Có phải do lỗi của ba/ mẹ mà con như vậy không?” hay “Ba/mẹ xin lỗi đã không quan tâm nhiều hơn đến con lúc nhỏ.” Khi đó bạn hãy khẳng định lại cho ba mẹ biết rằng không có chứng cứ khoa học thuyết phục nào chứng minh được xu hướng tính dục là kết quả của quá trình nuôi nấng. Ngoài ra, ngày càng có nhiều chứng cứ khoa học cho thấy được những yếu tố sinh học quy định xu hướng tính dục của một người. Nhưng cũng phải nhấn mạnh thêm rằng “yếu tố sinh học” không có nghĩa là bạn bị khiếm khuyết hay “lỗi của tạo hóa” mà đồng tính là một xu hướng bình thường và tự nhiên của con người. Bạn có thể dẫn các số liệu như 5%-7% dân số thế giới là người đồng tính để cha mẹ cảm thấy bạn không quá đơn độc.

4. Quan tâm người thân: bằng cách thể hiện sự yêu thương và quan tâm đến cảm xúc và sức khỏe bố mẹ, để bố mẹ thấy con họ vẫn là đứa con mà họ biết từ trước đến giờ. Những cử chỉ quan tâm dù là nhỏ nhất như hỏi thăm sức khỏe, nhắc uống thuốc, nhắc chế độ ăn uống, dặn mặc quần áo đủ ấm,… đều có thể góp phần làm cha mẹ an lòng hơn.

5. Tạo niềm tin cho người thân: bằng cách cho người thân thấy là bạn có thể tự lập, tự chăm sóc và tự chịu trách nhiệm về cuộc sống của chính mình.

* Nếu người nhà phát hiện, biết được thì sao?

Người nhà có thể phát hiện chuyện bạn là LGBT qua nhật ký của bạn, hay tài liệu, tạp chí, cuốn phim về LGBT để đâu đó trong nhà. Hoặc hàng xóm/bà con/đồng nghiệp của cha mẹ thấy bạn đi với người yêu rồi tiết lộ ra. Những khi đó cha mẹ thường sẽ thấy hốt hoảng và gọi bạn lại để hỏi, và kế hoạch trước đó của bạn (công khai sau này hoặc cứ ở trong tủ kín) coi như không thành. Như vậy, trong khi chưa chuẩn bị kế hoạch để công khai, bạn vẫn rất cần có một kế hoạch ứng phó trong trường hợp người nhà phát hiện, biết được.

Khi bị phát hiện thường mọi người sẽ trả lời như:

1. Chối: “Không, đâu có gì đâu ạ.”

2. Đổi hướng: “Cha/mẹ nghĩ quá rồi, làm sao con là người đồng tính được?”

3. Thừa nhận một phần: “Con mới cảm thấy gần đây, cũng đang tìm hiểu thêm ạ.”

4. Thừa nhận “lỗi”: “Con xin lỗi, con sẽ không như vậy nữa.”

5. Công khai: “Dạ vâng, con là người đồng tính.”

Một số lưu ý khi bị phát hiện:

1. “Chứng cứ” mà cha mẹ bạn có rõ ràng hay chưa: Nếu chuyện đã rõ rành rành (ví dụ: chính mắt cha mẹ thấy bạn với người yêu của bạn), khi đó nếu bạn chối (mình không phải LGBT) thì chỉ làm cha mẹ thêm không tin tưởng bạn.

2. Cha mẹ lo lắng hay giận dữ: Bạn thử đánh giá cha mẹ lúc đó có vẻ lo nhiều hơn giận, hay ngược lại, v.v. Nếu cha mẹ chỉ có vẻ lo lắng thôi thì bạn có thể bắt chuyện và trò chuyện nhiều hơn. Còn nếu không thì cần phải ưu tiên sự an toàn của chính mình trước.

3. Mối quan hệ giữa bạn và cha mẹ: Nếu đang có sẵn những bất hòa nào đó trong quan hệ cha mẹ với con cái, việc bạn thừa nhận và công khai lúc này chỉ làm cha mẹ thêm tức giận mà thôi. Tốt hơn là hoãn việc công khai lại. 

 

Theo Trần Khắc Tùng (ICS)

CỞI MỞ VỚI CHÍNH MÌNH !

Nhìn nhận và cởi mở với chính mình là bước đi đầu tiên trong cả quá trình công khai, cũng tức là công khai với chính mình.

Ảnh minh họa

Từ khi sinh ra đến lúc trưởng thành, hầu hết chúng ta đều nghĩ về mình trong một khuôn khổ cố định. Xã hội thường dạy rằng chúng ta “sẽ” yêu người khác giới mà thôi; và rằng con trai con gái phải cư xử, suy nghĩ và trông như các hình mẫu nhất định nào đó. Rất ít người trong chúng ta được dạy rằng một ngày nào đó mỗi chúng ta có thể gặp và yêu người cùng giới, hay ta có thể cảm nhận mình thuộc một giới tính khác với giới tính lúc mới sinh. Đây là lý do chính vì sao nhiều người cảm thấy sợ hãi, lo lắng, bối rối khi lần đầu đối diện với những sự thật mới và khác với những gì họ từng biết.

+ Nhìn nhận khả năng mình có thể là người LGBT chính là nhìn nhận ra một sự thật: Bạn đang đi trên con đường của chính mình. Điều đầu tiên, duy nhất và cho đến cuối cùng, bạn cần phải cởi mở trước hết là với chính mình.

Thông thường bạn sẽ trải qua những cảm xúc phong phú (và hoàn toàn bình thường) như:

+ Sợ                 

+  Bối rối

+ Dễ tổn thương

+  Được truyền cảm hứng

+ Dễ kích động

+  Nhẹ nhõm

+ Tự hào           

+  Không chắc chắn

+ Can đảm        

+  Chắc chắn

* Thế nào mới là đồng tính?

Không nhất thiết một người đang hẹn hò hay có cảm xúc với người cùng giới thì đó là người đồng tính.

Không nhất thiết một người phải có hành vi quan hệ tình dục cùng giới rồi thì mới là người đồng tính.

Không nhất thiết một người nói ra mình là đồng tính thì người đó là người đồng tính.

Từng yếu tố về cảm xúc, hành vi, nhận dạng có giá trị độc lập của riêng nó cũng như có tác dụng giống như những dấu hiệu hữu ích giúp chúng ta nhận rõ về bản thân. Vì vậy, xu hướng tính dục bao gồm một hay tất cả các yếu tố về cảm xúc, hành vi, nhận dạng. Xem bảng dưới đây để hình dung rõ hơn đặc điểm của

Khi các định nghĩa về xu hướng tính dục nói đó là sự hấp dẫn có tính bền vững về mặt cảm xúc và/hoặc tình dục, có nghĩa là: Cần một khoảng thời gian trải nghiệm, tiếp xúc nhất định thì bạn mới có những cơ sở tương đối chắc chắn để biết mình thường thấy sự hấp dẫn với đối tượng nào. Điều quan trọng là dù bạn yêu người cùng giới hay khác giới hay cả hai, bạn cần thừa nhận đó đều là những trải nghiệm bình thường và bình đẳng với nhau.

* Giai đoạn phân vân

Trong quá trình công khai nói chung, giai đoạn phân vân là một bước bình thường và cần thiết. Đó là khi bạn thấy không chắc chắn mình là dị tính, đồng tính, song tính; hay nên gọi mình là gì khác. Những gì bạn từng-nghĩ-mình-là nay lại không chính xác nữa.

! Nhìn nhận xem bản thân có mắc phải cách nghĩ định chuẩn hóa dị tính hay không. Vì nếu ngay từ đầu bạn xem đồng tính, song tính là điều gì không đúng chuẩn và nên tránh xa, bạn có thể nhận diện bản thân không còn chính xác nữa

Khi đó, một cách vô thức hay có ý thức, bạn tìm mọi cách để tránh né khả năng mình là LGBT; hoặc bạn tự kỳ thị và tự chối bỏ bản thân nếu nhận ra mình đúng là LGBT.  Điều cần làm là quan sát những cảm xúc chính trong mình và không việc gì phải vội vã gán cho mình là dị tính hay đồng tính, song tính. Quan trọng nhất là bạn giữ tâm thế xem người đồng tính, song tính hay dị tính đều bình đẳng với nhau, đáng được tôn trọng như nhau.

Bạn có thể kết nối với nhiều người khác nhau trong cộng đồng LGBT để khám phá xem mình có xu hướng hay bản dạng thế nào; bạn có thể thể hiện bản thân theo cách mà bạn muốn khi đó; bạn có thể đọc/nghe những câu chuyện về quá trình công khai của người LGBT và muốn gặp trực tiếp những người LGBT đã sống công khai và cởi mở để học hỏi kinh nghiệm.

! Hãy kiên nhẫn và từ tốn với bản thân mình. Thừa nhận sự “chưa biết” như một điều bình thường trong cuộc sống nói chung.

Giai đoạn phân vân có thể đến không chỉ một lần. Có những lúc trong đời bạn phải nhìn nhận lại và tìm hiểu mình thêm một (hoặc nhiều lần) nữa. Hãy xem đó là cơ hội để bạn có hiểu biết tốt hơn, đầy đủ hơn về bản thân. Có một câu nói: Bạn không thay đổi, chỉ có hiểu biết của bản thân về chính bạn mới thay đổi.

Theo Trần Khắc Tùng

Giám đốc ICS

Thế nào mới là đồng tính?

Không nhất thiết một người đang hẹn hò hay có cảm xúc với người cùng giới thì đó là người đồng tính.

Không nhất thiết một người phải có hành vi quan hệ tình dục cùng giới rồi thì mới là người đồng tính.

Không nhất thiết một người nói ra mình là đồng tính thì người đó là người đồng tính.

Từng yếu tố về cảm xúc, hành vi, nhận dạng có giá trị độc lập của riêng nó cũng như có tác dụng giống như những dấu hiệu hữu ích giúp chúng ta nhận rõ về bản thân. Vì vậy, xu hướng tính dục bao gồm một hay tất cả các yếu tố về cảm xúc, hành vi, nhận dạng. Xem bảng dưới đây để hình dung rõ hơn đặc điểm của từng yếu tố 

Hôn nhân cùng giới khác gì với chung sống có đăng ký?

Hôn nhân cùng giới

1.   Tại những quốc gia hợp pháp hóa hôn nhân cùng giới, thật ra không có cái gọi là “luật hôn nhân cùng giới.” Mà pháp luật chỉ định nghĩa lại khái niệm hôn nhân, bãi bỏ điều kiện về giới tính của hai bên phối ngẫu (phối ngẫu: vợ hoặc chồng) dẫn đến việc ban hành một luật hôn nhân thống nhất không phân biệt giới tính, áp dụng cho tất cả mọi người. Những khái niệm “vợ/chồng” được thay bằng thuật ngữ không mang tính phân biệt giới tính như “ partner” “spouse” (người chung thân, phối ngẫu). Các cặp cùng giới hay khác giới đều được pháp luật nhìn nhận và đối xử như nhau.

2.    Còn tại những quốc gia hợp pháp hóa “chung sống có đăng ký”giữa hai người cùng giới, so với hôn nhân giữa hai người khác giới, trong hầu hết các mặt, sự khác nhau chỉ nằm ở tên gọi. Luật pháp nhiều nơi quy định các quyền, nghĩa vụ dành cho “chung sống có đăng ký” giữa hai người cùng giới là hoàn toàn giống với quyền, nghĩa vụ dành cho “hôn nhân” giữa hai người khác giới. Việc có tên gọi khác nhau với nội hàm như nhau này xuất phát từ một số nguyên nhân:

-      Các nhà lập pháp không muốn thay đổi định nghĩa khái niệm hôn nhân là giữa một nam và một nữ. Do vậy pháp luật sản sinh ra một tên gọi khác, một hình thức dành riêng cho các cặp cùng giới.

-       Các nhà lập pháp muốn có một bước đệm, một khoảng thời gian chuyển tiếp để xã hội có thể thay đổi sự suy nghĩ cố hữu về hôn nhân là giữa nam và nữ.

Thực tế khi hai người cùng giới thiết lập một mối quan hệ pháp lý bằng hình thức chung sống có đăng ký, họ có hầu hết các quyền và nghĩa vụ như trong hôn nhân. Chẳng hạn, Bộ luật Kết đôi Dân sự 2004 của Vương quốc Anh quy định những quyền và nghĩa vụ của hai cặp cùng giới trong Kết đôi Dân sự là “hoàn toàn giống” với hôn nhân của của cặp khác giới. Bộ luật Gia đình của bang California tại đoạn 297.5(a) quy định rằng “các bên trong quan hệ gia đình có đăng ký có đầy đủ các quyền, sự bảo hộ, quyền lợi, trách nhiệm, nghĩa vụ và bổn phận giống như các quy định dưới luật này.”

Ở một số nơi, các cặp “chung sống có đăng ký” không được hưởng một số quyền nhất định như làm lễ tại nhà thờ, bảo lãnh di trú, cộng thuế, quyền lợi lao động phát sinh từ phối ngẫu (nghỉ sinh, bảo hiểm gia đình…), lợi ích liên quan tới cựu binh, vân vân…

3. Hình thức chung sống có đăng ký là mô hình của kỹ thuật lập pháp “tách biệt nhưng bình đẳng” (“seperate but equal”), với ý tưởng rằng sẽ không đụng chạm đến những chế định truyền thống, nhạy cảm, mà vẫn tạo ra được sự công bằng cho tất cả mọi người một cách hợp pháp.

Ở những quốc gia này, điều mà pháp luật cố gắng hướng tới là thống nhất lại thành một chế định hôn nhân duy nhất dành cho tất cả mọi người, gọi là “hôn nhân bình đẳng” hay “hôn nhân không phân biệt giới tính”. Quan điểm của những người ủng hộ hôn nhân không phân biệt giới tính là mặc dù quyền lợi của “chung sống có đăng ký” có thể không khác “hôn nhân,” nhưng khi nào vẫn còn sự phân biệt, nghĩa là vẫn chưa có được công bằng thật sự.

Đó cũng là lý do những nước hiện tại đã hoàn toàn hợp pháp hóa hôn nhân cùng giới, đều đã từng trải qua một khoảng thời gian áp dụng hình thức chung sống có đăng ký. Chẳng hạn như Đan Mạch là nước đầu tiên trên thế giới áp dụng hình thức chung sống có đăng ký (năm 1989) nhưng đã đợi tới 22 năm để thống nhất lại thành một hình thức hôn nhân cho tất cả mọi người (năm 2012).

Ái nam ái nữ- truyền thuyết và khoa học

Theo thần thoại Hy Lạp, loài người gồm 3 giới: đực, cái và vừa đực vừa cái. Vi làm cho thần Zeus nổi {giận nên nhân loại bị trừng phạt bằng cách tách từng người ra làm hai nửa: Chỉ lả nam hoặc là nữ. Sự chia cắt khiến loài người luôn tìm kiếm một nửa của mình, tạo nên hiện tượng mà ta gọi là tình yêu. Truyền thuyết về những người có giới tính mập mờ đã xuất hiện từ thời cổ đại. Hai vị thần Hermes và Aphrodite đã ghép tên họ để đặt cho con trai: Hermaphrodite. Một nữ thần khác yêu Hermaphrodite nhưng bị khước từ nên đã có lời ước nguyện là cơ thể của 2 người được nhập làm một. Điều mong ước đó đã được chấp thuận, làm xuất con người vừa là nam vừa là nữ. Hình tượng được thể hiện như một người vừa có vú vừa có dương vật. Thần thoại Hy Lạp cũng nói đến Tiresias là người mà theo huyền thoại khi thì là đàn ông khi thì là phụ nữ. 

Trong sinh học, trạng thái vừa đực vừa cái một cách tự nhiên có thể thấy ở một số loài, ví dụ con sên khi là đực khi là cái trong suốt cuộc đời của nó. Thời cổ đại, người ta coi những trẻ có “giới mập mờ” là kẻ có dấu ấn sự nổi giận của các thần; và họ bị giết ngay. Cho tới gần đây, cách hành xử này vẫn tồn tại ở một số nước. Tuy nhiên một số trường hợp giới tính mập mờ lại được coi là mô hình của sự trùng hợp những yếu tố đối lập, quy tụ sức mạnh thần bí và tôn giáo gan với mỗi cá thể mang 2 giới. Trong trường hợp này. cá thể được trao cho những quyền năng của cả 2 giới bằng nhiều thực hành có tính nghi thức, đặc biệt là sự thay đổi trang phục.

Trước đây, nhóm dân số có giới tính mập mờ thường gọi là ái nam ái nữ. Nếu xảy ra cho một gia đình, điều này gây ra nhiều sự lo lắng, thậm chí kinh hoàng, có nhiều lý do để cần quan tâm: Các bậc cha mẹ sinh con có giới mập mờ sẽ phải nuôi dưỡng, giáo dục như thế nào để không tổn thương đến sự phát triển tâm lý và vai trò xã hội của chúng; các thầy thuốc cần can thiệp vào thời điểm nào để đáp ứng đúng nguyện vọng của trẻ; tương lai của những trẻ có giới mập mờ sẽ ra sao nếu không được can thiệp... Ngoài ra còn nhiều vấn đề cần giải đáp khác và có sự hiểu biết mới có thể cải thiện chất lượng sống cho nhóm dân số này.

Thuật ngữ ái nam ái nữ hầu như không còn được dùng nữa vì không phù hợp. Giới y học đề nghị một thuật ngữ thay thế là giới trung gian, giới mập mờ hay lẫn lộn. Các thầy thuốc trước đây tin rằng tuyến sinh dục là dấu hiệu chủ yếu để xếp con người thuộc một giới nào đó. Vì vậy, họ đặt ra một loạt tên gọi không dựa trên hiểu biết về gen học, nội tiết học hay bào thai học, và phân những người có giới tính không rõ thành nhiều loại như “ái nam ái nữ giả kiểu nam”, “ái nam ải nữ giả kiểu nữ” hay “ái nam ái nữ đích thực”. Chỉ khi nào cả 2 tuyến sinh dục (tinh hoàn và buồng trứng) tồn tại trên một cá thể mới có thể gọi là ái nam ái nữ đích thực, điều này không thể xảy ra, trừ phi có sự cố về gen học và cũng rất hiếm. Những người này có thể sống được nhưng không thể sinh sản và hạn chế về khả năng tình dục vì các hoóc môn nam đã triệt tiêu tác dụng của các hoóc môn nữ và ngược lại.

Nhiều hình thái bệnh lý khiến trẻ sinh ra đã có cơ quan sinh sản không phù hợp với định nghĩa về nam hay nữ. Ví dụ một trẻ sinh ra bề ngoài là gái nhưng phần lớn cấu trúc giải phẫu bên trong cơ thể là nam. Tuy nhiên, cũng có trẻ sinh ra với cơ quan sinh dục ngoài không rõ nam hay nữ: ví dụ trẻ gái sinh ra với âm vật to hay không có cửa vào âm đạo; hoặc một bé trai sinh ra với dương vật nhỏ rõ rệt hoặc có bìu tách đôi giống như 2 môi lớn. Có khi trẻ sinh ra với cấu trúc gen hình khảm nên một số tế bào vừa có cặp nhiễm sắc thể giới XX và một số khác lại có cặp nhiễm sắc thể giới XY.

Giới mập mờ có thể do những rối loạn về thể nhiễm sắc hay hoóc môn gây ra; thể hiện ở nhiều mức độ khác nhau về mặt thể chất. Đây mặc dù là một bệnh bẩm sinh nhưng không phải lúc nào cũng bộc lộ ra ngay khi đẻ. Đôi khi tình trạng giải phẫu mập mờ về giới phát hiện ra khi đến tuổi dậy thì hoặc tuổi trưởng thành do không thấy sinh sản được. Thậm chí có người khi chết già, qua giải phẫu thi thể người ta mới tình cờ biết là có giới không rõ ràng. Một số người chung sống suốt đời với tình trạng giới mập mờ mà không ai biết. Có phải người giới tính mập mờ nào cũng có cơ quan sinh dục khó nhận biết là nam hay nữ? Câu trả lời là không.

Cơ quan sinh dục ngoài có khi mập mờ nhưng cũng có khi hoàn toàn giống nữ hay nam. Ví dụ, bé sinh ra với cặp nhiễm sắc thể XY và mắc hội chứng không nhạy cảm với androgeăcsex có cơ quan sinh dục ngoài hoàn toàn kiểu nữ. Và một số trẻ sinh ra với cặp XX nhưng có hội chứng quá sản bẩm sinh tuyến thượng thận thì cơ quan sinh dục ngoài hoàn toàn kiểu nam. Lớn lên, tất nhiên trẻ sẽ nhận thấy sự khác biệt và khi nó sẽ tự quyết định thuộc giới nào dựa trên cảm nhận về bản sắc giới. Y học hiện đại và tâm lý học có vai trò quan trọng để bảo đảm quyền chuyển giới cho một số người giới mập mờ và rối loạn bản sắc giới.

Nhân cách của người có giới mập mờ thế nào?

Có nhiều bằng chứng cho thấy trẻ có giới mập mờ không được can thiệp ngoại khoa vẫn có thể lớn lên bình thường. Y văn đã từng nêu 2 trường hợp phụ nữ đã lớn lên với âm vật to; ngay cả con trai dương vật nhỏ cũng có thể trưởng thành bình thường, nếu không can thiệp ngoại khoa và được nuôi dưỡng, giáo dục đúng đắn.

Có thể khai sinh là trai hay gái cho cá thể có giới mập mờ mà không cần can thiệp ngoại khoa? Thông thường, muốn quy định một trẻ giới mập mờ là trai hay gái thỉ cần làm một số thăm dò về hoóc môn, gen, điện quang và tham khảo ý kiến thầy thuốc về giới dễ có ở. trẻ khi trưởng thành. Ví dụ, tuyệt đại đa số trẻ bị hội chứng không nhạy cảm hoàn toàn với androgen khi lớn lên cảm thấy mình là nữ và nhiều trẻ phì đại âm vật với cặp nhiễm sắc thể XY sẽ lớn lên với cảm nhận mình là nam. Hội nghiên cứu về giới mập mờ Bắc Mỹ (ISNA) chủ trương quy định cho trẻ sơ sinh có giới mập mờ thuộc nam hay nữ nhưng đây chỉ là bước chuẩn bị; vì sau này trẻ có thể cho rằng người ta đã quy định lầm giới cho mình và muốn chuyển sang giới khác. 

Trẻ có biểu hiện giới mập mờ có tỷ lệ chuyển giới cao hơn rõ rệt so với dân số chung. Đó là lý do chủ yếu không nên can thiệp ngoại khoa sớm khi chưa có sự đồng ý của họ. Cơ quan sinh dục đã tạo hình từ nhỏ sẽ rất khó sữa  lại, nếu như không muốn nói là không thể. Vì vậy, việc can thiệp ngoại khoa để sửa chữa lại cơ quan sinh dục nên được trì hoãn đến độ tuổi mà trẻ có thể cảm nhận mình thuộc giới nào và tự quyết định.

Theo Bs. ĐÀO XUÂN DŨNG